Jakie są przyczyny, objawy i konsekwencje wypalenia zawodowego?

Stres w pracy

 

Budzisz się codziennie między 3:00 – 5:00 rano, a potem nie możesz zasnąć lub ogólnie masz problemy ze snem? Jednocześnie brakuje Ci motywacji do w pracy, a dawne pasje przestały cię interesować? Pomimo wypoczynku czujesz się permanentnie zmęczony i zniechęcony? Prawdopodobnie cierpisz na syndrom wypalenia zawodowego. Osoby, które lekceważą niepokojące objawy i nie podejmują działań, aby poprawić swoje samopoczucie, narażeni są nawet na depresję.

Czym jest wypalenie zawodowe?

Wypalenie zawodowe to nie choroba, tylko reakcja na długotrwałą frustrację związaną z pracą i przewlekłym stresem. Realia współczesnego świata wymagają od nas poświęceń w sferze zawodowej. Wiele osób — szczególnie na wysokich i odpowiedzialnych stanowiskach — pracuje bardzo ciężko. Często nie ma innego wyjścia i trzeba zostać dłużej w pracy, aby dokończyć jakiś projekt. Takie warunki sprzyjają wypaleniu zawodowemu, a ryzyko jest tym większe, im mniej czasu poświęcamy na odpoczynek i życie osobiste.

Objawy i konsekwencje wypalenia zawodowego

Pierwszym objawem jest brak motywacji do pracy, którą do tej pory wykonywaliśmy z zaangażowaniem. Wcześniej to,  co było dla nas źródłem inspiracji i satysfakcji zaczęło wywoływać napięcie. W kolejnym etapie pojawia się irytacja, następnie zniechęcenie, a nawet wstręt do pracy. Wypaleniu zawodowemu towarzyszą także objawy somatyczne m.in. bóle i zawroty głowy, zmęczenie i osłabienie odporności. Przewlekły stres i zamartwianie się wpływa na problemy z zasypianiem. Brak snu rzutuje na samopoczucie zaraz po przebudzeniu. Wszystko to działa jak efekt kuli śnieżnej. Im słabiej śpimy, tym bardziej się stresujemy i jesteśmy mniej wydajni w pracy. Przy takim trybie życia nie ma mowy o rozwoju zawodowym, czy kreatywnym myśleniu.

Nadmiar pracy

Przyczyny wypalenia zawodowego

Stres

Stres na średnim poziomie sprawia, że wydajność pracownika rośnie. Schody zaczynają się, gdy nie ma żadnych pobudzaczy (zbyt rutynowa praca, brak nowych obowiązków), albo z chwilą dużego napięcia, kiedy wkracza chaos i jednocześnie spada efektywność. Nie da się całkowicie wyeliminować źródeł napięć w pracy, ale można je okiełznać, aby poprawić samopoczucie pracowników. Zawody o podwyższonym ryzyku wykonują ludzie o większej odporności na stres. Przeciętny człowiek reaguje negatywnie np. na wydłużony czas i ilość pracy. Silnym źródłem stresu jest odpowiedzialność za innych. Także brak celu wykonywanej pracy może być stresogenny.

Relacje w pracy

Ważnym czynnikiem, który wpływa na samopoczucie pracowników, jest atmosfera między współpracownikami. Jeżeli stosunki z przełożonym, podwładnymi, kolegami czy klientami cechują się wzajemną niechęcią, niedocenianiem się – to taka praca staje się stresująca. W Polsce nadal dominującym sposobem zarządzania ludźmi jest tzw. zarządzanie przez strach. Metoda ta charakteryzuje się brakiem zaufania przełożonych wobec swoich podwładnych. W koncepcjach zarządzania taka metoda opiera się na teorii X, która mówi o tym, że pracownicy są z natury leniwi, unikają pracy, oszukują i dlatego należy kontrolować ich każdy ruch. Teorii tej w latach 60 XX. wieku przeciwstawił się Douglas McGregor. Teorię X zastąpił teorią Y, która głosi, że pracownicy są ambitni, chcą pracować, podnosić swoje kompetencje i samorealizować się. Koncepcja ta jest oparta na hierarchii potrzeb Maslowa. Człowiek musi zaspokoić najpierw potrzeby niższego rzędu, dlatego pracownik bez poczucia bezpieczeństwa (np. strach przed przełożonym i utratą pracy) nie ma potrzeby przynależności i samorealizacji. Sposób zarządzania przez strach – co widać po wynikach firm, które go stosują – jest nieskuteczny. Pracownicy są zdemotywowani, nieefektywni i niezaangażowani w to, co robią.

Frustracja w pracy

Brak perspektyw i niemożność realizacji siebie

Człowiek od zwierząt różni się m.in. tym, że poza postawą konkretną charakteryzuje się, chociażby śladową postawą abstrakcyjną. Umożliwia ona tworzenie cały czas nowych struktur czynnościowych. Dzięki temu ciągle snujemy plany, marzymy, tworzymy nowe koncepcje itd. Obie te postawy się nawzajem uzupełniają. Problem zaczyna się, gdy otoczenie nie pozwala zrealizować owych planów i marzeń. Takie środowisko staje się obce, niezrozumiałe i wrogie. Pracownik bez perspektyw na awans, ze zbyt niskimi oczekiwaniami ze strony pracodawcy, pozbawiony możliwości podejmowania decyzji ma narzucone ograniczenia, aby zrealizować swoje ambicje.

Narzędzia w walce z wypaleniem zawodowym

Motywowanie pracowników

Wiedza na temat tego, jak powinna sprawnie funkcjonować organizacja, jest kluczowa dla menedżerów, biorąc pod uwagę aktualne tempo życia. Jak rozwiązywać sytuacje kryzysowe, aby nie zburzyć balansu pomiędzy pracą a osobistymi dążeniami? Przede wszystkim pracodawcy muszą stworzyć takie warunki, aby ludzie mocno angażowali się w to, co robią i nie wypalali się przez nadmiar stresu. Styl pracy i atmosfera powinna wzbudzać w najlepszych pracownikach poczucie lojalności z firmą. Badania wykazały, że wynagrodzenie nie jest wcale na pierwszym miejscu w rankingu czynników motywacyjnych.

Co nas motywuje w pracy

Delegowanie uprawnień i zarządzanie zadaniami

Nie tylko style przywództwa wpływają na atmosferę i zaangażowanie pracowników, ale także nadmiar zadań, których nie jesteśmy w stanie opanować. Z całego wachlarza obowiązków, jakie musisz wykonać, trzeba ustalić hierarchię ważności od bardziej do mniej pilnych. Zarządzanie otwartymi sprawami ulepszy nasz system działań. Wyobraź sobie, że realizujesz ważne zadanie i w trakcie przypominasz sobie o innych mniej istotnych kwestiach do zrobienia, ale na ten moment nie jesteś w stanie przypisać im odpowiedniej wagi. Cały czas masz z tyłu głowy pełną listę niezałatwionych spraw, ale nie możesz ich aktualnie zrealizować. Dlatego samo gromadzenie informacji nie gwarantuje sprawnego funkcjonowania. Nawarstwianie się zbędnych obowiązków takich jak np. czytanie wszystkich maili w pracy, chociaż wcale nie są skierowane do ciebie, jest stresujące i frustrujące. Przecież masz mnóstwo innych pilnych rzeczy do wykonania!

Najlepszy sposób na organizację zadań jest przypisanie im odpowiedniej notki — bardzo pilne, średnio i mniej pilne. Niestety segregowanie spraw w formie papierowej dokłada i tak już licznie zgromadzoną dokumentację. Istnieją dedykowane do tego narzędzia, które skutecznie zarządzają „skrzynką spraw wpływających”. Jednym z nich jest program „ProFlow”. Dzięki niemu zapytania mailowe od klientów np. do działu technicznego trafią w odpowiednie miejsce, a nie do osób, które zajmują się marketingiem. Wszystkie ważne informacje są archiwizowane i w każdej chwili można do nich wrócić. Takie udogodnienie to ogromna ulga dla menedżerów i pracowników z różnych branż. Koniec dnia w pracy przeznaczysz na relaks. Nie będziesz się zastanawiał wychodząc z pracy, czy o czymś ważnym przypadkiem nie zapomniałeś? Dlatego, że wszystkie zadania przechowywane są w stabilnym systemie i następnego dnia spokojnie do nich wrócisz. Zespół „ProFlow” może nie zlikwiduje problemu, jakim jest wypalenie zawodowe, ale na pewno ze wszystkich sił będziemy wspierać komfort Twojej pracy.